ZENTSURA

captura-de-pantalla-2016-11-18-a-las-17-33-01

Ez nuen atzo DSS2016k presoen lanei egindako zentsuraz idazteko asmorik, ze, bustitako zoruan ari du, eta ez dut uste ezer berria ekar litekeenik. Agintari politikoek bere burua definitu dute, nik nire hitz dardaratiez egin dezakedana baino hobeto, zehaztasun erabatekoz. Baina gaur Markel Olanok egindako zentsura hitzaren ukoak bultzatu nau, azkar bada ere, nire iritzia plazaratzera.

Ez da gaurkoa EAJk eta zentsurak daukaten harreman maitasunezkoa, luzetik dator. Oraindik ondo gordeak ditut begi ninietan, Ertzaintza lehen aldiz Egin egunkarian sartu zeneko irudiak. Zuri-beltzezko irudi haietan, erredakzioa ikusten zen, erredakzioa osatzen zuten lagunen larridura eta harridura, eta txapelaz jantzitako euskal poliziak kaxak eta kaxak ateratzen. Hurrengo egunean Juan mari Atutxa prentsa aurrean atera zen, ustez Egin ETArekin lotzen zuen folio bat erakutsiz. Atutxak, garai hartan, Egin goizeroko 50 gramo amonal bezalakoa zela esan zuen. Hain zitzaion mingarria, goizero, berea bezalakoa ez zen iritzi bat irakurtzea. Azken buruan, kontua horixe baita: joko-zelaian bestea onartzea, ariketa beti zaila, beti higuingarria, baina beti beharrezkoa, demokrazia esaten dugun horretan.

Neronek ere izan nuen enkontru bat EAJren garro luzeekin. Duela urte batzuk Orereta ikastolak ikastolaren istorioa kontatzeko enkargua egin zidan, eta hasi nintzen elkarrizketa batzuk egiten eta paper batzuk zirriborratzen. Uda hartan, EAJk bultzaturik, Barrura begiratzeko leihoak filmaren kontrako kanpaina bat hasi zuten Bildu ez ziren beste alderdi guztiek. Juan Karlos Izagirreren kontrako gerra zikina izan zen, zinema baliatuta, haren gobernuaren kontra egiteko. Bazekien EAJk, erbia libratzen bazuen, kaberna mediatiko guztia, Barne Ministerioa barne, joango zitzaizkiola Izagirreri mehatxu eginez. Eta hala izan zen. Azkenik, EAJren ekimenari esker, diru-laguntza kendu behar izan zion Izagirreren udalak filmari: bereari eutsi izan balio, Audientzia Nazionalean amaituko zuen alkateak. Denek genekien hori, EAJk barne.

Egun haietan, Josu Martinez filmaren aitapontekoari elkartasunez, manifestu bat jarri nuen martxan, eta testu bat idatzi nuen egunkarian, gaztelaniaz, EAJko iturginek ere uler zezaten. Testua bolbora bezala zabaldu zen, eta Oreretako EAJren eskuetara irritsi zenean, haien satorrak (Mikel Erriondo, nabarmenki) lanean jarri, eta Oreretako ikastola presionatu zuten, liburua egin ez nezan. Eta hala izan zen: proiektua kendu zuten nire eskuetatik. Zein zen nire delitua? Berriz ere, hitza. Hitz egin izana. Hitz egiteko askatasuna eta konpromisoa hartu izana.

Bitxiena da, manifestuaren aurkezpenera nindoan unean bertan, trenean jaso nuela liburua idatziko ez nuen abixua: adierazpen askatasunaren aldeko manifestu bat neraman karpetan! Ehizatutako ehiztaria nintzen. Ehiztari txikia, alajaina!

Olanok dio hau ez dela zentsura. Hiztegiaren arabera, zentsura da “zentsoreak egiten duen esku-hartzea, arrazoi politikoek, moralek eta ideologikoek bultzatuta, lan baten mezuaren edo formaren kontra”. Bitxia da, ze, DSS2016k egin duena, ez baita definizio horretan zehazki sartzen. Izan ere, definizio horretan ez baita kabitzen subjektuaren araberako zentsura, hots, lana edo honen mezua ez, baizik eta lanaren egilea aurretiaz zentsuratzen duena, esan edo egin duena ez delako garrantzitsua, baizik eta nor den. Zentsura a la karta delako hori, zuri bai eta zuri ez aplikatzen dena, arbitrarioki, guztiz eta erabat da berdintasunaren kontrako atentatu bat, giza eskubide oinarrizkoenaren kontrakoa, “denok gara berdinak legearen aurrean” printzipioa txikitzen duelako. Beraz, ez da zentsura, zentsura baino askoz ere larriagoa da, da egitea zerrenda beltz bat, hartzen duena talde bat agintariak erabakitzen duena, ez daukana muga jakinik, ukatzen diona talde horri agintariak unean unean erabakitzen duena, okurritzen zaiona, nahi duenean eta nahi badu, komenentziaren arabera. Hor ez dago ez babes juridikorik, ez epaile baten kontrolik, eta zentsuratuaren defentsan ager litekeen defentsa formalik. Ze mingarria bada ETAko preso batek lan bat plazan ematea, izan liteke ETAko preso horrek, demagun, iritzi artikulu bat plazaratzea. Zentsura jainkotiar hau, ematen diona agintari tiranoari eskumena erabakitzeko nor den hitzaren jabe, eta nor isildu beharrekoa, ez da zentsura, inkisizioa da, sura kondenatu ordez, ostrazismora kondenatzen duena, aldez aurretik askatasunik gabe dagoen pertsona. Zu, zarena zarelako, isildu behar duzu, bai esaten duzuna gaizki badago, eta baita esaten duzuna ongi badago ere, bai esaten duzuna iraingarria bada, eta baita esaten duzuna artistikoa izanda ere. Nik diodalako. Neuk, aginte inkisitorial ahalguztidunak.

Hitz egin dezakezu, noski, baina soilik unean uneko Lancre jaunari bururatzen bazaio baietz, hitz egin dezakezula. Non, noiz, noiz arte, zer, horiek guztiak ez daude zehaztuta, sistema juridikotik aparte dagoen zulo beltz batez ari garelako hizketan, beraz, zentsorearen esku geratuko da.

Zentsura ETAko presoei aplikatu izanak, batzuk aringarritzat joko dutena, asuntoa larriagotu besterik ez du egiten, kartzelari buruz dagoen literatura judizial guztiak, guzti-guztiak, azpimarratzen duelako presoa berriz gizarteratu beharra, presoaren gizartearekiko lotura sendotu beharra, hain zuzen literatura juririko horrek egintzat ematen duelako, presoa, gaizkilea den neurrian, gizartetik at dagoela. Ez da, noski, guk euskal presoez daukagun iritzia, jakin badakigulako pertsona errotuak direla, eta hain juxtu honek esplikatzen du agintarien jokabidea: (erroturik dauden) presoak sustrai-gabetzeko eta isolatzeko bulkada kriminal etengabea.

Olanok esan zezakeen, lotsarik balu, zinez zer gertatu den. Kaka eginda daudela, badakitelako Madrilen zein manerak darabilten. Zentroko alderdi baten gisa agertu nahi dutela, eta ez dutela, derrepente, ETAko hiru presoren defentsan aritu nahi. Ez dela haien papera. Beraz, biderik laburrena hartu dute: eskumen mugarik gabeak aplikatu jende multzo (babesik gabeko) baten kontra, jakinik inpuneki ariko direla, ez delako epailerik izango haien erabakiari mugak jarriko dizkionik. Sentitzen dutela haiengatik, baina hauxe dela dagoena. Esan zezakeen halako zerbait. Horren ordez, EAJren betiko negazionismoa praktikatu dute. Badakizue: hemen biolentzia bakarra egon da, ez da torturarik izan, eta hau ez da zentsura. Etika da.

Advertisements

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s