Balea Getarian

captura-de-pantalla-2017-01-03-a-las-11-21-44
Zere arrunta da Getarian agertu dena (Rorcual común), bertsoan bezala “ezpainetan bizarrak” edo “orraziak” dauzkaten balea horietakoa.

Philip Hoareren ‘Leviathan (o la ballena)’ irakurtzen ari nintzen bart, E-k Facebooken ikusitako abixu baten berri eman zidanean, ba omen zebilela balea bat Getarian. Argazkia eta guzti zetorren posta, eta hura bizirik zegoela ageri zen. Banuen, liburua irakurri aurretik ere, baleekiko halako lilura, Hoarek berak liburuan azaltzen dituen arrazoiengatik (nik hitzez hitz idatziko nukeen liburua da Hoarerena): handitasunaren lilura, eta  xalotasunaren errukia. Jantzi eta ziztuan Getariaruntz abiatu nintzen. Iritsitakoan, nire jakinmin bertsuak bultzatutako dozenaka lagun ikusi nituen Getariako moilan, denak ere baleak harnas hartzeko beta noiz eta non hartuko zain. Handik gutxira atera zuen bizkarra baleak, gugandik ehun bat metrora: kuffffffffff! Oihu egiteko tentazioa izan nuen, baina besteen presentziak ixilarazi ninduen. Gogoan dut, inoiz Puerto Madrinen, Argentinan, han ere gauez ikusi nuela balea, eta han bai, hondartza hutsik zegoenez, gustora oihu egin ahal izan niola piztiari. Atzo, ordea, hain paraje jendetsu eta zibilizatuan, tokiz kanpoko poza zatekeen. Berriz murgildu zen itsasoaren belztasunean, eta hantxe garatu ginen zain. Getariako moilaren barruan ari zen batera eta bestera, batzuetan han agertzen zen, eta besteetan hurbilago. Denak genbiltzan batera eta bestera, aberea ahalik eta gertuen ikusteko irrikaz. Batzuetan, toki berean ateratzen zen birritan, hirutan jarraian, eta orduan denak metatzen ginen hango moilan, han aterako zen esperantzaz, baina orduan errutina aldatzen zuen, eta berriz hasi behar genuen zerotik. Lehen ordu erdian ez nuen gertutik ikusi, baina, halako batean, asmatu nuen haren igeriaren zentzua, eta hasi nintzen non aterako zen kalkulatzen, eta bai asmatzen ere. Lehendabizikoz gertu ikusi nuenean, haren begiek begiratu zidatela deskubritu nuen, edo, behintzat, neronek haren begiak ikusi nituela. Elefante baten begiak bezala, zimurrez inguratuta, ilun, kasik urruneko, baina halako espresio batekin, han barruan, harrizko maskor haren baitan ‘inor’ balego bezala, bere bizitza eta pairamen propioekin. Horrexek, han bizitza dagoen sentipen horrek sortzen du gugan inpresiorik handiena, eta baita enpatiarik handiena ere (Hoarek dioenez).

Captura de pantalla 2017-01-03 a las 11.23.50.png
Baleei buruz inoiz irakurri dudan libururik ederrena da Leviatán, eta harena da ‘El mar interior’, gaiari zeharka heltzen diona.

Autora itzuli eta bideo kamera hartu nuen, eta balearen joan-etorriak asmatuz, hainbat bideo grabatu nituen. Ordurako, jende gutxi zegoen moilan, ozta zoro batzuk (eta Ertzantzaren patruila bat non denak euskaraz ari ziren-), eta hantxe izan ginen, gutxi gora behera denak elkarrekin, piztia grisak zenbateko tamaina ote zeukan asmatu ezinik, eta haren patuaz kabalak eginez, gaixo ote zegoen, galdurik, iparra nahasturik, eta abar. Aieru txarrenak egin zituzten (ni isilik nengoen), eta balea egun gutxi barru hondartzan edo haitzetan hilik agertuko zela esan zuten. Ez dakit. Ez nion makal itxurarik hartu. Auskalo.

Goizeko ordu biak aldera, nigandik hiruzpalau metrora pasatu zen pare bat alditan. Umetatik amets hori izan dudala ohartu nintzen. Itsasora begira egoten nintzen bakoitzean (eta gaur egun ere bai), neure artean esaten nuen: eta balea bat agertuko balitz? Eta begira-begira geratzen nintzen ur sakonera, beti alferrik. Zeren eta balearen zain egote horrek badu zerikusia sorpresarekin, ezkutuan dagoena ikustearen harridurarekin. Argentinan lehendabizikoz ikusi nituenean, harnasak inpaktatu ninduen gehien, bere biriken handitasunari buruzko arrasto ikaragarria eskaintzen zidalako, balearena ez, harnasa lurrarena berarena balitz bezala. Eskuak zabaldu eta ur tantak eskuetan hartzeko gogoak pizten zitzaizkidan, horrek piztiarekiko gertuago, edo komunioan sartuko ninduen esperantzaz. Eta bada hortik zerbait, seguruen. Atzo, Getarian, bazen emakume bat, moilaren eskailerak jaitsita, eskua uretan sartu eta zipriztinak ateratzen, baleari deika bezala. Keinu patetikoa, eta, era barean, maitagarri zen. Batzuk murmurioka ari ziren, zertan ote zebilen, baina, finenan, denok nahi genuen horixe nahi zuen emakumeak, eta ez zuen esamesen beldurrik: keinu intimo eta era berean publikoa zen, edo, hobe esanda, keinu intimoa eta derrigor (ezinbestean) publikoa. Pudorea ematen zuen so egitea, maitemindua enamoratzen ari den ezagunari so egitea bezala, nahi zuelako balea gertuagotik ikusi, eskua haren mutur mastodontikoan ipini, haren azala sentitu, eta keinuarekin lilura atabiko bat erakutsi, errespetu arkaiko eta ezin otzanago bat. Nitasun bat eskatzen zion uneari, akaso besteok bezala, esklusibotasun bat, finean, ezinezkoa zena.

Hirutan edo, alde egin nuen. Bitxia egin zitzaidan alde egitea bera, abiatzen nintzen mundua toki okerra zen sentimendua, zentzua, zinez, balearen igeriaren ondoan bakarrik balego bezala. Baina errealitatea agertu zen bere apetekin, eta ezin izan nuen hura nire tokia zen hartan geratu. Neurea ez den bizitza honetara etorri nintzen, eta badakit, nolabait, hura berriz topatzea izango dudala helburu.

 

Advertisements

One thought on “Balea Getarian

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s