Pertsonaiaren eraikuntza literaturan

captura-de-pantalla-2017-01-06-a-las-10-31-28
Patricia Highsmith. Ez da idazleek usu aipatzen duten idazlea, baina literaturaren pertsonaia interesgarrienetako bat sortu zuen: Tom Ripley.

Zergatik maite ditugu Rayuelako Maga eta Horacio Oliveira, Garcia Marquezen Aureliano Buendia koronela, Patricia Highsmithen Rypley misteriotsua, John Fanteren Arturo Bandini galtzailea, Holden Cooulfield gazte atormentatua, Raskolnikov hiltzaile malapartatua eta, oro har, irakurri genituenez geroztik gugan betikoturik, bizirik dauden pertsonaia literario horiek guztiak? Nola egin zuten Salingerrek, Truman Capotek, Paula Foxek eta literaturaren maisu-maistra handiek pertsonaia horiek hezur-mamitzeko, hain sinesgarri eta apasionagarri egiteko?

julio-cortazar-600x891
XX. mendeko nobela handienetakoa (inoizko nobela handienetakoa) da Rayuela, eta hain handia bada, nobela habitatzen duten pertsonaiei esker da, bereziki Horacio Oliveira eta Magari esker, maitale bikote buhamea.

Literatura ona nola egiten den ezin da esplikatu, hori mila bider esan dute idazleek: formularik balego, bitakora kaierari kasu egitea liburu on bat erdiesteko nahikoa balitz, liburutegiak liburu gogoangarriez beterik leudeke (eta ez daude). Idaztea, noski, kontatzeko artea, psikologia humanoan barneratzeko eta hura azalera ekartzeko trebezia, berezkoa da, nork berea dauka eta ez da eskolan ikasten. Baina horretan asmatu dutenen lana aztertzea, hots, espionaje industrial pixka bat egitea, idazlearentzat premiazkoa da, egin behar denaren eta, bereziki, egin behar ez denaren klabe ugari eskaintzen dituelako.

Captura de pantalla 2017-01-06 a las 10.33.41.png
John Fante. Ia beti Arturo Bandini izeneko alter-egoa erabilita idatzi zuen: Ask the dust da bere liburu ezagunena (Pregúntale al polvo, Demande à la pussière -euskaraz ez dago-).

Literaturaren klabea sinesgarritasuna da. Sinesgarritasuna da irakurleari literatura den eraikuntza edo subterfugioa ahanztarazten dion giltza, kontakizuna errealitate balizko baten eremuan sarrarazten duena, eta sinesgarritasun horretan pertsonaia da, edo pertsonaiak dira, testua alde batera edo bestera lerraraziko dutenak.

fiodor-dostoievski-2015028025405-f610b24185d3e95ce3fb329871a29870
Zaila da kuantifikatzea, baina seguruen Fiodor Dostoievski izango da idazleek gehien aipatu izan duten idazlea. Berea da pertsonaietan pertsonaia, Raskolnikov hiltzailea, Crimen y castigo (ez du inork euskarara ekarri oraindik) liburu mardul eta luzean agertzen dena.

Horretaz guztiaz jardungo dut datozen asteburuetan, Zumaiako kultur etxean, Udalak urtero antolatzen duen literatura tailerraren barruan. Izena eman nahi izanez gero, hemen azpian topatuko dituzue xehetasunak:

zumaia-kartela

Advertisements

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s